Ataxie Bij Paarden
- ©Horses&Humans | Melanie Schelfhout
- 21 mei 2025
- 5 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 14 minuten geleden
Het woord ataxie is ontstaan uit het Grieks en is een samenstelling die "een gebrek aan orde" betekent. Ataxie bij paarden wordt erkend als een symptomatische uiting van een evenwichtsverstoring die de coördinatie en balans van een paard beïnvloedt en niet als ziekte. De symptomen ontstaan door een verstoring in de sensorische en/of motorische zenuwgeleiding, waardoor signalen vanuit de hersenen of het ruggenmerg niet goed worden doorgegeven aan de spieren. Dit leidt tot problemen met balans, beweging, coördinatie en gaat soms gepaard met verlies van ruimtelijk inzicht.
In deze blog lees je welke symptomen je kunt herkennen, wat de mogelijke oorzaken zijn, en welke stappen je kunt ondernemen bij het ontdekken van ataxie symptomen.
Symptomen van ataxie
Medische en niet-medische oorzaken
Diagnose en behandelingen
Geen medische oorzaak, wat nu?
Review video
Hoe Horses&Humans paarden met ataxie verder helpt
Case aanmelden
Ataxie bij paarden uit zich in een verminderde coördinatie en een gebrek aan balans. Het paard heeft moeite om zich recht te houden of te bepalen waar zijn lichaam zich in de ruimte bevindt, wat resulteert in ongebalanceerde en onzuivere bewegingen. Ataxie kan één been beïnvloeden, maar treft vaak meerdere benen. De aandoening kan variëren van mild tot ernstig, waarbij milde gevallen soms moeilijk te herkennen zijn.
Symptomen van ataxie
De symptomen van ataxie kunnen variëren afhankelijk van de oorzaak en ernst van de aandoening. Enkele veelvoorkomende tekenen zijn:
Slingeren bij rechtlijnige bewegingen (dronken indruk)
Zwaaien met de benen of een onregelmatige gang.
Neiging tot omvallen of steunen tegen een muur.
Ongecoördineerde oogbewegingen, zoals 'drijvende' oogbeweging (niet kunnen focussen).
Spierspasmen in de ooglidspieren of frequent snel knipperen.
Vertraging in beenbewegingen.
Bodemwijde stand en niet vierkant kunnen staan
Problemen met optillen van één of meerdere voeten
Hoofdkanteling
Bij milde vormen van ataxie zijn de symptomen vaak subtieler en uiten ze zich duidelijker in problemen tijdens het rijden, maar kunnen ook goed een gevolg zijn van spierstijfheden of hoefproblemen. Laat het paard dus eerst grondig nakijken door een dierenarts.
Terugkerende kreupelheden of onregelmatig lopen.
Moeite met verzameling of tempowisselingen (vooral van galop naar draf).
Stijfheid in de hals of moeite met inbuigen.
Slingeren op een rechte lijn of moeite om een rechte lijn aan te houden
Moeite met ruimtelijke inschatting: tegen objecten aan lopen, rechte lijnen, struikelen over balkjes of structureel verkeerde inschattingen bij het springen.
De symptomen verergeren vaak als het paard vermoeid is. Een goed gespierd paard kan de verminderde coördinatie soms deels compenseren, waardoor het symptoom minder opvalt.
Oorzaken van Ataxie symptomen
Ataxie kan door verschillende factoren worden veroorzaakt. Oorzaken kunnen in twee groepen worden verdeeld: medische en niet-medische oorzaken.
Het fundamentele verschil tussen medische en niet-medische oorzaken ligt in de aard van het probleem en de noodzaak tot medische interventie. Een medische oorzaak is direct gerelateerd aan een aandoening die door een dierenarts moet worden gediagnosticeerd.
Medische oorzaken:
Degeneratieve aandoening van het zenuwstelsel.
Ontstekingen in het hersen/ruggenmergvlies
Ontsteking in het binnenoor
Tumoren
Fracturen of letsel in de wervelkolom of het cranium
Letsels
Bacteriële infecties: Botulisme / Tetanus / Listeriose / lyme
Virale infecties: Rhinopneumonie (EHV-1 - neurologische variant) / West Nijl Virus (WNV) / Equine Encephalomyelitis
EPM (Equine Protozoal Myeloencephalitis)
Aspergillus flavus / Fumonisine B1 (FB1) schimmel die voorkomt in mais
Niet-Medische oorzaken: Niet-Medische oorzaken zijn onder andere bewegingsdisfuncties die leiden tot een verkeerde uitlijning van de wervelkolom waarbij zenuw compressie ontstaat en er geen sprake is van een directe medische aandoening. Het wordt vaak beïnvloed door een structureel compensatiepatroon.
Zenuwbeknelling op schedelstructuren zoals het OS temporale been of druk op het binnenoor/evenwichtsorgaan: Asymmetrie in het gebit speelt vaak een leidende rol in verhoogde druk op het binnenoor. Maar een harde klap tegen het hoofd kan ook gevolgen hebben voor de balans in deze structuren.
Zenuwbeknelling die is ontstaan via zwakte in de rug of hals, of een structureel inefficiënte lichaamshouding (compensatie).
Wervelsubluxatie of gewrichtscompressie waarbij zenuwen worden beklemd.
Wervelfixatie waarbij andere delen van de rugwervels moeten compenseren.
Verlies van mobiliteit in de hals, rug of bekken waardoor het symptoom op ataxie lijkt.
Whiplash trauma: Hoodf/hals trauma waarbij er geen letsel is gevonden, maar botstructuren wel op het binnenoor of het zenuwkanaal drukken.
Nutriënten tekorten (Raadpleeg een orthomoleculair voedingsadviseur): Voedingsstoffen met invloed op het zenuwstelsel zijn met name B-vitamines (vooral B12, B6, B1) voor energie en celwerking, omega-3-vetzuren voor communicatie tussen hersencellen, en mineralen zoals magnesium (zenuwtransmissie/ontspanning), ijzer (zuurstoftransport) en zink (bescherming). Ook vitamine C en E beschermen het zenuwstelsel. Nutriënten kunnen worden gemeten via een bloedpaneel of een haar-analyse.
Diagnose en behandelingen
Het achterhalen van van de oorzaak van ataxie vereist een grondig klinisch onderzoek door een gespecialiseerde dierenarts en kan niet worden gesteld bij slechts een observatie. Een bloedafname, bewegingsanalyse en klinische beeldvorming (zoals röntgenfoto’s, echo, MRI of MMEP test) kan helpen om de exacte oorzaak en locatie te achterhalen. Behandelingen hangen af van de onderliggende oorzaak.
Als je vermoedt dat je paard symptomen van ataxie heeft, neem dan direct contact op met een dierenarts voor een klinisch onderzoek om verdere schade te beperken en de juiste behandeling te starten.
Geen medische oorzaak gevonden. Wat nu?
Ataxie kan doorgaans worden verward met restricties in spieren of gewrichten waardoor het paard moeite heeft met in balans te blijven over de vier benen, en het atactisch lijkt. Wervels kunnen hierdoor in een inefficiënte positie staan waarbij er zenuwen onder druk komen te staan en zenuwgeleiding minder goed doorstroomt.
Als een klinisch onderzoek geen duidelijke oorzaak aanwijst, en er geen sprake is van nutriënten tekorten, kan aanvullend onderzoek via Case Study Support naar indicaties van schedel- of houding-gerelateerde wervelcompressie waardevol zijn om de zenuwbeknelling of bewegingsrestricties gericht te behandelen. Case Study Support is een analytisch, theoretisch en praktisch partnerschap voor complexe of terugkerende symptomen. Het is een proactieve samenwerking die verder gaat dan een standaard consult. Het maakt een diepgaande holistische bestudering van de klinische voorgeschiedenis, beeldvorming en multimodale gegevens mogelijk, waardoor het paard de juiste hulp krijgt.
We onderzoeken aanvullend wat het paard mist en communiceert via fundamentele lichaamseigen data; trauma indicaties, lichaamstaal, balans in de structuren van het hoofd, zachte weefsels, spierontwikkeling, lichaamssymmetrie, hoe het zenuwstelsel functioneert, lichaamshouding -en gedrag en hoe bewegingspatronen met elkaar samenwerken.
We kijken naar de manier waarop het paard gebruikmaakt van het lichaam, hoe restricties en compensatiepatronen in relatie staan met het symptoom en hoe deze gericht verminderd kunnen worden via licht manueel werk, gericht op release van spanningspatronen door heel het lichaam en hoofd. Dit leidt tot verhelderende inzichten die helpt bij een gerichte aanpak die heling ondersteund, de balans terugbrengt en de gezondheid en levenskwaliteit van paarden uitzonderlijk goed kan verbeteren.
Zo heeft Horses&Humans casussen met niet-medische symptomen met succes geholpen. Luister naar de ervaring van Rhune: zij stape voor het eerst in 8 maanden weer op.
Hoe Horses&Humans paarden met ataxie verder helpt
Bestuderen van medische en niet-medische dossiers (klinische beeldvorming, resultaten, rapporten en verslagen)
On-site Analyse + Professionele cranium en postuur fotografie + gespecificeerde biomechanica video's
On-Site Support - Aanwezigheid tijdens bezoek van behandelend specialisten indien gewenst
Een gespecificeerde P.B.B. + Cranium analyse met aanduiding en duidelijke omschrijving van bevindingen in PDF formaat.
Communicatiebemiddeling (optioneel); hulp bij kennisoverdracht en gespecificeerde vraagstelling + onderbouwde documenten, geschikt voor correspondentie met behandelend specialisten.
Document met duidelijk onderbouwde inzichten, aandachtspunten, onderzoeksuggesties voor betrokken professionals en concreet follow-up advies.
Follow-up evaluaties: gezondheidsstatus of klachten status van het paard.
Meld je vandaag nog aan voor jouw persoonlijke Case Study Support. Ik kijk en denk graag met je mee! https://www.horsesandhumans.nl/afspraak
Opmerkingen